لیزیک

لیزیک

لیزیک، یکی از روش­های نوین درمان بوده که با کمک لیزر انجام می­شود. لیزیک در لغت به معنای برش قرنیه به کمک لیزر می­باشد. بیشتر از 20 سال است که عمل لیزیک در دنیا انجام می­شود و توانایی بینایی افراد به کمک عمل لیزیک مجددا بهبود می­یابد. ممکن است در زمان­های گذشته بعضی از افراد به بهانه­هایی مثل تیپ روشنفکری یا دکتری، با عینکی بودن خود به راه آمدند ، اما امروزه دیگر خیلی از افراد این دیدگاه را نداشته و به دنبال راهی برای خلاصی از عینک هستند.

استفاده از عینک معایب و سختی­های زیادی دارد. برای مثال استفاده از عینک باعث ایجاد احساس سنگینی بر روی بینی می­شود. در هوای مرطوب، شیشه عینک بخار کرده و باعث کاهش دید فرد می­شود. خیلی از افراد عینکی برای انجام فعالیت­های روزانه خود مثل ورزش کردن، مشکل دارند و مانع آزادی عمل آن­ها می­شود. همچنین عینک زدن بر روی چهره و فرم صورت تاثیر گذاشته و شکل طبیعی صورت فرد را از بین خواهد برد. عینک زدن در کودکان و نوجوانان حس اعتماد به نفس آن­ها را کاهش می­دهد، به این علت که ممکن است مورد تمسخر هم سن و سالان خود قرار گیرند. از طرفی دیگر، عینک زدن برای کودکان بسیار دشوار بوده و در اثر خم شدن سر آن­ها ممکن است عینک بیفتد. 

 ولی در دوره­های اخیر نگرش افراد در مورد عینک تفاوت پیدا کرده و از طرف دیگر اصلاح نمره چشم با لیزر یعنی لیزیک ( Lasik ) و لازک گسترش یافت. به همین علت افراد زیادی در صدد وداع با عینک­های طبی خود هستند. انواع روش­های جراحی با لیزر برای درمان عیوب انکساری وجود دارد که یکی از آنها لیزیک است. روش­های دیگر عبارتند از عمل لازک و PRK.

روش جراحی لیزیک آنقدر باب شد که سازمان ناسا برای درمان فضانوردان خود، که به علت حضور در محیط گرانش دچار ضعف بینایی می­شوند، از روش عمل لیزیک استفاده کنند. در این متد، یک پرتو پر انرژی از نور لیزر به چشم تابانده شده و ناهنجاری هایی که در اثر عیوب انکساری و دیگر بیماری­ها ایجاد شده، برطرف می­شود. بسیاری از این بیماری­های مربوط به چشم، در گذشته به طور قطعی قابل درمان نبود. اما خوشبختانه امروزه با پیشرفت علم چشم پزشکی، روش­های درمانی بسیار کارآمد و بدون درد و ناراحتی به روی کار آمده که در کمترین زمان ممکن، بینایی فرد را اصلاح می­کند. با توجه به گسترش فعالیت­های فیزیکی و فعال­تر شدن جمعیت از جهت شغلی و اجتماعی ، روز به روز افراد بیشتری برای مشاوره و انجام عمل جراحی عیوب انکساری به چشم پزشک مراجعه می­کنند. برای اصلاح این عیوب و تغییر شکل قرنیه ، انواع جراحی­های رفرکتیو از لیزر استفاده می شود. لیزیک چشم قادر است که اختلالات مربوط به دوربینی، نزدیک بینی و آستیگماتیسم را  در مدت زمان کوتاه، طی یک عمل سرپایی که نیاز به بستری بیمار ندارد، برطرف کند.

روش انجام عمل لیزیک:

در ابتدا از این روش فقط برای بیماران مبتلا به درجه بالای نزدیک بینی استفاده می­شد ولی به مرور زمان، پزشکان برای اصلاح دیگر عیوب از لیزیک کمک گرفتند. پیش از انجام عمل لیزیک، چشم بیمار به وسیله قطره، بی حس شده تا در مدت زمان عمل، بیمار دردی احساس نکند. پروسه عمل لیزیک دارای سه مرحله: برداشتن لایه قرنیه، انجام لیزر و برگرداندن لایه قرنیه به جای اول می­باشد. فلپ قرنیه که از دو قسمت استروما (لایه وسطی قرنیه) و اپی تلیوم (سطحی­ترین لایه قرنیه) تشکیل شده، در عمل لیزیک توسط دستگاهی به نام میکروکراتوم و یا به وسیله لیزر فمتوسکند، آماده می­شود و سپس از روی قرنیه جدا و برگردانده خواهد شد. به وسیله لیزر، بستر قرنیه تراشیده شده و در آخر، فلپ به جای اولش بازگردانده می­شود.

اولین تابش لیزر در روش لیزیک، باعث تشکیل یک لایه محافظتی بسیار نازک روی قرنیه چشم شده که در اصطلاح به آن فلپ می­گویند. سپس پزشک این لایه را خیلی آرام کنار زده و به چشم بیمار، لیزر دوم تابیده می­شود تا میزان انحنای قرنیه اصلاح گردد. در همان روز، هر دو چشم بیمار با روش لیزیک ( Lasik )درمان خواهد شد.

پس از عمل، پروسه ریکاوری تقریبا سریع است و پس از گذشت 24 ساعت، بیمار قادر است کارهای روزمره خود (مثل رانندگی) را انجام دهد. در اغلب بیماران فارغ از جنسیت شان، این پروسه سریع انجام می­گیرد. ممکن است در تعداد خیلی کمی از بیماران، احیای کامل سلامتی بدن تا چند هفته طول بکشد. در RK (برش قرنیه) و PRK (لیزر) ناراحتی­ها بیشتر است. با استفاده از عمل لیزیک حدود 12 دیوپتر می­توان نزدیک بینی را اصلاح کرد در حالی که برای نمره­های بالا، استفاده از PRK باعث کدورت قرینه شده و در نهایت باعث کاهش دید و بازگشت بخشی از نمره چشم خواهد شد. همچنین عمل RK معمولا بیش از 5 الی 6 دیوپتر را نمی­تواند اصلاح کند.  

مزیت­های روش لیزیک:

  • انجام سریع پروسه عمل
  • روشی مناسب برای اکثر بیماران و انواع عیوب انکساری
  • ریکاوری سریع بعد از عمل (به مدت 24 ساعت الی 1 هفته)
  • عدم احساس درد در حین عمل و پس از آن
  • بازگشت سریع بینایی
  • عدم تشکیل کدورت قرنیه پس از عمل جراحی
  • عدم ایجاد کدورت در قرنیه

یکی از فواید عمل لیزیک، این است که طیف گسترده­ای از انواع اختلالات را می­تواند اصلاح کند. همچنین احتمال بازگشت اختلال بینایی بسیار کم بوده و پس از جراحی نیازی به مصرف دارو و قطره به مدت طولانی نمی­باشد. بیشتر بیماران پس از عمل لیزیک، دیگر نیازی به استفاده از عینک و لنزهای تماسی ندارند. همچنین در این روش ساختمان طبیعی قرنیه حفظ می­شود. پس از گذشت چند روز از عمل لیزیک ، لایه نازک برداشته شده، کاملا محکم خواهد شد به گونه­ای که با مالش چشم و پلک زدن، جابجا نخواهد شد. استحکام قرنیه و مقاومت آن در برابر ضربه، در عمل لیزیک ( Lasik ) برخلاف RK یا برش قرنیه، کاهش نمی­یابد.

معایب روش لیزیک:

  • سرگیجه
  • خشکی و خارش چشم همراه با قرمزی
  • التهاب و عفونت چشم
  • بیماران زیر 18 سال نمیتوانند از این روش استفاده کنند.

شرایط لازم برای انجام عمل لیزیک:

  • عدم ابتلا به بیماری­هایی از جمله: دیابت پیشرفته، نقص ایمنی و روماتیسم
  • عدم ابتلا به انواع بیماری­های چشمی مانند: کاتاراکت ) آب مروارید(، آب سیاه ) گلوکوم(، تبخال چشمی، قوز قرنیه­(کراتوکونوس) یا نامنظمی سطح قرنیه، خشکی چشم از حد متوسط تا شدید، بیماری های شبکیه و عفونت های هرپس چشم.
  • داشتن حداقل سن 18 سال و تغییر نکردن نمره چشم  بیش از میزان 25/0 تا 5/0 دیوپتر و ثابت بودن آن در طی یک سال
  • ضخامت کافی قرنیه. در افراد نزدیک­بین این ضخامت بین 1- الی 10- دیوپتر، در افراد دوربین بین 1 تا 6 دیوپتر و در افراد آستیگماتیسم بین 5/0 تا 6 دیوپتر است.
  • گشاد شدن زیاد و بیش از حد مردمک چشم در تاریکی

برای بهره بردن از شیوه­های نوین عمل چشم، از جمله لیزیک ( Lasik )  یا لازک، نمره چشم حتما باید بالا باشد. برای این­که افراد بتوانند عمل لیزیک یا لازک را انجام بدهند، نمره چشم باید حداقل یک تا یک و نیم باشد. در صورتی که فرد به عینک نیاز داشته باشد و بدون زدن آن، قادر به انجام دادن کارهایش نباشد می­تواند این عمل را انجام دهد. در غیر این صورت توصیه به این کار نمی­شود.

لیزیک با عمل لازک در میزان برش قرنیه تفاوت دارد. برش قرنیه در لیزیک عمقی بوده اما در روش لازک برش قرنیه سطحی است. لذا عمل لازک برای بیمارانی که قرنیه نازکی دارند، توصیه می­شود. در عمل لازک، اپیتلیوم قرنیه توسط یک محلول الکلی کنار زده شده و قرنیه در معرض تابش لیزر قرار می­گیرد. سپس بعد از لیزر، اپیتلیوم قرنیه در جای خود قرار می­گیرد. اما در روش لیزیک دستگاه میکروکراتوم وظیفه برداشتن سطح قرنیه را بر عهده دارد. مزیت عمل لازک نسبت به لیزیک این است که در این روش چون لایه یا فلپ برداشته نمی­شود، عوارض مربوط به فلپ وجود ندارد.

فمتولیزیک ( Femto Lasik )

روش فمتولیزیک یکی از بروز­ترین و بهترین انواع لیزیک ( Lasik ) است که از لیزر فمتوسکند استفاده می­شود. طی این عمل قرنیه برش خورده و عیوب انکساری با کمک نور لیزر در کسری از زمان برطرف می­شود. در این روش به دلیل این­ که تنها 10 الی 15 ثانیه نور لیزر به چشم تابانده می­شود، کمترین آسیب به بافت­های مجاور وارد می­شود. در واقع لیزر فمتوسکند یک پدیده­ای بزرگ در علم چشم پزشکی قرن حاضر محسوب شده و پرطرفدارترین نوع عمل لیزیک چشم به شمار می­آید. چنانچه قرنیه فرد بسیار نازک باشد، احتمال بروز قوز قرنیه وجود دارد.

عمل لازک:

لازک در لغت به معنی برش قرنیه زیر اپیتلیومی به کمک لیزر می­باشد. در بدن یک موجود زنده، هر اندامی از بافت­های مختلفی تشکیل شده. سطح یک عضو به وسیله بافت اپیتلیومی پوشیده شده و یا در بخش درونی­تری از عضوهای حفره­ دار، این بافت وجود دارد. چشم عضوی کروی شکل بوده و خارجی­ترین قسمت بافتی آن، اپیتلیوم نام دارد. عمل لازک برای افرادی که قرنیه چشمشان نازک بوده و یا دارای شرایط ویژه و محدودیت­های پزشکی از جمله بیماری­های دیابت و فشار خون بسیار بالا هستند، مناسب­تر است. در این وضعیت، با صلاح دید پزشک، عمل لازک انجام می­شود. بر خلاف عمل لیزیک، در روش لازک فقط یک مرتبه لیزر مورد نظر تابیده می­شود تا انحراف قرنیه برطرف شود.

در روش لازک، بر روی چشم بیمار یک صفحه بسیار نازک که به محلول الکلی آغشته است، قرار گرفته تا لایه اپیتلیومی از بستر خود کمی شل شود. اصولا سلول­های اپیتلیومی به صفحه چسبیده و پزشک خیلی آهسته این صفحه را به گوشه چشم می­تواند هدایت کند و به قرنیه چشم برسد. سپس پروسه درمانی به وسیله لیزر ادامه پیدا می­کند. در صورتی که لایه اپیتلیوم به طور کامل برداشته شود و به بافت چشم اتصالی نداشته باشد، به این روش، PRK گفته می­شود.

در ابتدا پزشکان تصور می­کردند که در روش لازک، بیمار درد کمتری نسبت به متد PRK تحمل می­کند. اما در واقع برعکس این تصور رخ می­دهد. هرچند که از لحاظ آماری اثبات این ادعا معنادار نمی­باشد. به همین علت نگه داشتن اتصال اپیتلیوم به بافت زیر چشم، اهمیت زیادی جهت التیام درد نداشته و فقط موجب بهبود سریع­تر جراحت چشم می­شود.

پس از تابش لیزر به قرنیه چشم، به منظور تسریع در روند بهبودی و التیام، یک عدد لنز محافظتی مخصوص روی چشم قرار میگیرد. پس از گذشت سه الی پنج روز، این لنزها خیلی راحت درآورده میشوند. با روش لازک میتوان در یک روز هر دو چشم را عمل کرد. در این روش معمولا بیمار درد کمتری تحمل میکند؛ به این علت که با ضخامت کمتری نسبت به لیزیک، لایه برداری بافت قرنیه انجام میگیرد. در روش لازک، پروسه ریکاوری و التیام پس از عمل، طولانی تر از روش لیزیک میباشد و تا چند هفته ممکن است بیمار درگیر احیای کامل سلامتی خود باشد.

فواید روش لازک:

  • برای افرادی که به نزدیک بینی در درجه­های بالا (میوپی) دچار هستند، روش مناسبی است.
  • برای بیمارانی که دارای محدودیت­های پزشکی هستند و یا قرنیه چشمشان از حد معمول نازک­تر است، لازک مناسب­تر می­باشد.
  • عوارض و آثار جانبی این روش کمتر است. در روش لازک، بیمار کمتر به عارضه خشکی چشم دچار می­شود.

معایب روش لازک:

  • در روش لازک، بهبود چشم روند نسبتا طولانی­تری در مقایسه با روش لیزیک ( Lasik) دارد.

همان طور که گفته شد، تفاوت­های روش لیزیک و لازک در شیوه­ی باز کردن قرنیه و چگونگی تابش لیزر به چشم می­باشد. در انتخاب نوع عمل جراحی، علاوه بر شرایط سلامتی بیمار، میزان ضخامت قرنیه نیز تاثیر زیادی دارد. به همین دلیل نمی­توان به تمام افراد یک روش را توصیه کرد. در پروسه جراحی، هرچقدر هم که عمل، ظریف و بدون خونریزی باشد، معمولا پزشکان احتیاط لازم را به کار می­گیرند تا سلامت بیمار به خطر نیفتد.

اپی لازک:

این روش مشابه عمل لازک بوده و تنها تفاوت آن­ها این است که از وسیله­ای به نام اپی­کراتوم برای ایجاد فلپ اپی­تلیوم با ضخامت بسیار کم استفاده می­شود. تا به امروز برتری این روش نسبت به روش­های لازک معمولی اثبات نشده و به علت زمان بر بودن و نیاز به تجهیزات بیشتر، پزشکان تمایل زیادی برای استفاده از این روش ندارند.

در پایان به این امر اشاره می شود که با توجه به اینکه تشخیص و درمان بیماری های چشم یک امر ضروری تلقی می گردد اما انتخاب مرکز درمانی مناسب با افراد متخصص و هزینه های مقرون به صرفه ؛ بویژه هزینه عمل لیزیک چشم که یک امر فراگیر است ، حایز اهمیت می باشد و بر اساس این نیاز درمانی می بایست به یک تیم مشاوره- درمانی حرفه ای و مسلط مراجعه و اعتماد نمایید که Iranian Surgery این شرایط را برای بهبود سلامتی شما فراهم می آورد.

Consultation